پارك لاله محل تجمع خلبانان كودتاچي

پایگاه هوایی شهید نوژه در 50 كیلو‌متری شهر همدان قرار داشت و تیمسار محققی، تیمسار سعید مهدیون، سروان حمید نعمتی، سروان ایرج ایران نژاد و چند تن دیگر از سران كودتا در آنجا خدمت كرده بودند و اماكن و پرسنل پایگاه را می‌شناختند‌. برای تصرف پایگاه نوژه به عنوان كلید عملیات كودتا قرار بود 12 تیم مركب از یكصد تن از كلاه سبزهای تیپ نوهد ،300 تا 400 نفر از فریب خوردگان ایل بختیاری و 12 نفر راهنما از داخل پایگاه به فرماندهی سرگرد كوروش آذرتاش جهت تصرف پایگاه نوژه وارد عمل شوند‌. با رسیدن هواپیماها به تهران قرار بود بیت حضرت امام(ره)، فرودگاه مهرآباد، دفتر نخست وزیری، ستاد مركزی سپاه پاسداران، ستاد مركزی كمیته‌های انقلاب، پادگان ولی عصر(عج)، پادگان امام حسین(ع) و چند نقطه مهم دیگر بمباران شود‌. از اولین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی ایران، آمریكا تلاش گسترده‌ای را برای به سازش كشاندن انقلاب یا سقوط آن آغاز كرد.آمریكا به دلیل اطلاعات و تحلیل‌های غلط تصور می‌كرد قادر است در اندك زمانی رویدادهای ایران را همچون دوران پهلوی در اختیار بگیرد؛ بنابراین به انواع حیله‌ها علیه جمهوری اسلامی متوسل شد كه یكی از این توطئه‌ها‌‌، كودتای پایگاه هوایی شهید نوژه بود‌. جمهوری اسلامی ایران در تاریخ پنجم فروردین سال 1358 با خروج از پیمان نظامی «سنتو» اعلام كرد كه دیگر حافظ منافع آمریكا در منطقه نیست. آمریكا، به دلیل اطلاعات و تحلیل‌های غلط تصور می‌كرد قادر است در اندك زمانی رویدادهای ایران را همچون دوران پهلوی در اختیار بگیرد؛ بنابراین به انواع حیله‌ها علیه جمهوری اسلامی متوسل شد كه یكی از آن‌ها‌‌، كودتای پایگاه هوایی شهید نوژه بود‌.

برنامه ریزی برای كودتا
در دی 1358 یكی از هواداران شاپور بختیار، به نام مهندس قادسی‌، نمودار سازمانی را تهیه كرد و نام آن را نقاب گذاشت، نام نقاب جمع حروف اول «نجات قیام انقلاب بزرگ» بود و سازمان دارای شورایی شامل مسئول تهران، مسئول امور شهرستان‌ها‌، مسئول امور وزارتخانه‌ها، مسئول امور دانشگاه‌ها، انتشارات و تبلیغات‌، مسئول امور ایلات و مسئول امور چریكی بود‌. از نظر مسئولان نقاب، فتح تهران مساوی با پیروزی در سراسر كشور بود و با تصوری كه از كودتای 28 مرداد 1332 داشتند فكر می‌كردند با سقوط تهران همه كشور تسلیم آنها می‌شوند.

علل انتخاب پایگاه نوژه
سران كودتا برای شروع كار در صدد به اختیار گرفتن یك پایگاه نظامی بر آمدند كه دارای هواپیما، به تهران نزدیك، در خارج از شهر، عناصر آن قابل جذب و رهبران عملیات هوایی، با پرسنل و اماكن آن آشنایی داشته باشند. به این ترتیب پایگاه هوایی شهید نوژه برای شروع كودتا انتخاب شد.
پایگاه هوایی شهید نوژه در 50 كیلو‌متری شهر همدان و در كنار شهر كبودرآهنگ، دور دسترس مردم قرار داشت و تیمسار محققی، تیمسار سعید مهدیون، سروان حمید نعمتی، سروان ایرج ایران نژاد و چند تن دیگر از سران كودتا در آنجا خدمت كرده بودند و اماكن و پرسنل پایگاه را می‌شناختند‌. این پایگاه قبل از انقلاب به نام «پایگاه شاهرخی» خوانده می‌شد و بعد از انقلاب مدت كوتاهی به «پایگاه حر» نام گرفت، به دنبال شهادت سرهنگ دوم خلبان محمد نوژه از خلبانان فداكار این پایگاه، كه در پاسخگویی به فرمان حضرت امام خمینی (ره) برای كمك رسانی به شهید چمران و جلوگیری از سقوط پاوه در تاریخ 25/5/58 به شهادت رسید نام این پایگاه به پایگاه هوایی شهید نوژه تغییر كرد.

تركیب كودتا‌گران
برای تصرف پایگاه نوژه به عنوان كلید عملیات كودتا قرار بود 12 تیم مركب از یكصد تن از كلاه سبزهای تیپ نوهد ،300 تا 400 نفر از فریب خوردگان ایل بختیاری و 12 نفر راهنما از داخل پایگاه به فرماندهی سرگرد كوروش آذرتاش (فرمانده تیپ 23 نوهد پیش از انقلاب) جهت تصرف پایگاه نوژه وارد عمل شوند‌. طبق نقشه پس از تصرف پایگاه تیمسار محققی برای رهبری عملیات هوایی در اتاق فرماندهی مستقر می‌شد و همزمان سروان حمید نعمتی، سروان محمد ملك، سروان كیومرث آبتین و سروان فرخزاد جهانگیری كه هر كدام فرمانده یك تیم بودند اولین اسكادران هوایی را به پرواز در می‌آوردند. این اسكاداران شامل 16 هواپیما از 53 فروند هواپیمای مجهز به سلاح سنگین بود كه برای عملیات در نظر گرفته شده بود‌. در طرح كودتا، عملیات هوایی نقش محوری داشت بنابراین هواپیما‌ها باید مسلح به سلاح سنگین و آماده پرواز می شدند.

چگونگی شروع كودتا
سران كودتا با ارتش بعثی عراق هماهنگ كردند ـ آن زمان جنگ تحمیلی هنوز آغاز نشده بود اما بین ایران و عراق خصومت وجود داشت ـ كه در روز 19 تیر 1359 و در ساعت مقرر وارد حریم هوایی منطقه شوند و در پی عملیات هوایی عراق، آژیر قرمز پایگاه كه رمز شروع كودتا بود به صدا درآید و پرسنل هواپیماها را مسلح و آماده پرواز كنند، به طور همزمان خلبانان وابسته به كودتا در ظاهر برای حركت به سمت مرزها و پاسخ به ارتش عراق و در واقع برای حركت به سوی تهران و بمباران اهداف از پیش تعیین شده پرواز كنند.

اهداف بمباران
با رسیدن هواپیماها به تهران قرار بود بیت حضرت امام(ره)، فرودگاه مهرآباد، دفتر نخست وزیری، ستاد مركزی سپاه پاسداران، ستاد مركزی كمیته‌های انقلاب، پادگان ولی عصر(عج)، پادگان امام حسین(ع) و چند نقطه مهم دیگر بمباران شود‌. پس از بمباران‌های هوایی، هواپیماها باشكستن دیوار صوتی به نیروی زمینی علامت می‌دادند كه مرحله دوم كودتا را آغاز كند‌. در این مرحله باید صدا وسیما، فرودگاه مهرآباد، ستاد ارتش جمهوری اسلامی، پادگان حر، پادگان قصر و پادگان جمشیدیه تسخیر شود و در سطح شهر تهران با اعمال خشونت و ارعاب حالت نظامی ایجاد شود، طبق برنامه اگر نیروی زمینی موفق نمی‌شد صدا و سیما را تسخیر كند، هواپیماها آنجا را بمباران می‌كردند‌.

افشای كودتا
3 روز مانده به موعد كودتا یكی از خلبانان كه برای همكاری انتخاب شده بود، در تهران با سروان حمید نعمتی ملاقات می‌كند، حمید نعمتی به او می‌گوید مأموریت تو بمباران بیت امام (ره) است و ما می‌توانیم تا 5 میلیون نفر را بكشیم . گویا شگردحمید نعمتی این بود كه در نخستین دیدار توجیهی كودتا به خلبانان عضوگیری شده چنین جمله‌ای را می گفت تا از میزان آمادگی آنها برای شركت در كودتا و كشتار میلیونی مردم اطلاع یابد. خلبان یاد شده در مقابل نوع مأموریت و وسعت كشتار مردم غافلگیر و مردد شد، اما به دلیل ترس از سران كودتا نمی‌دانست چه باید كند. وی پس از خروج از خانه حمید نعمتی، تشویش و نگرانی بر او مسلط شده و می‌خواست موضوع را با كسی در میان بگذارد. آن شب در خانه موضوع كودتا را به برادر و مادرش در میان می‌گذارد و مادر كه به شدت ناراحت شده بود پاسخ داد: تو نه تنها نباید این كار را بكنی، بلكه باید به انقلابیون خبر دهی و جلوی این كار را بگیری كه اگر غیر از این باشد شیرم حلالت نیست. این سخن مادر موجب شد در نخستین دقایق بامداد چهارشنبه خلبان یاد شده تصمیم خود را بگیرد و با پذیرش احتمال كشته شدن توسط سران كودتا، ماجرای كودتا را افشا كند‌. او از خانه خارج می‌شود و پس از پرس و جوها و دوندگی‌های مختلف، حدود اذان صبح منزل حضرت آیت‌الله خامنه‌ای را یافته و خود را به آنجا می‌رساند‌.

افشاگری دومین نفر
چند ساعت پس از افشای كودتا به وسیله خلبان یاد شده، یكی از درجه داران تیپ 23 نوهد نیز به كمیته مستقر در اداره دوم ستاد مشترك مراجعه می‌كند و پس از افشای كودتا و اعتراف به ابنكه قرار است به همراه عده‌ای دیگر در براندازی جمهوری اسلامی شركت كند، یك پاكت حاوی بخشی از طرح عملیات كودتا را در اختیار كمیته فوق قرار می‌دهد، به این ترتیب به فاصله چند ساعت از سوی 2 عنصر جذب شده به كودتا، اقدام به ضد كودتا تبدیل می‌شود و انقلاب در برابر خطری كه در چند قدمی‌اش كمین كرده بود آگاه می‌‌شود. این ضد كودتا، گرچه به وسیله 2 فرد كه از اقدام یكدیگر بی اطلاع بودند صورت گرفت اما عمل این 2 نفر در واقع ترجمان اراده یك ملت انقلابی برای دفاع از انقلابشان بود.

آغاز عملیات خنثی سازی
از همان زمان كه احتمال وقوع كودتا احساس شده بود، ستادی مركب از واحدهای اطلاعات سپاه همدان، گروه مهندسی سپاه همدان، انجمن اسلامی نیروی هوایی، تعدادی از پرسنل مؤمن نیروی زمینی و تیپ نوهد به نام «ستاد خنثی سازی كودتا »تشكیل شد، اما این ستاد اطلاعات مؤثر و دقیقی از كودتا در اختیار نداشت، ولی اطلاعات با افشای كودتا توسط خلبان یاد شده و تا حدود كمتری توسط درجه دار تیپ 23 نوهد، در اختیار ستاد خنثی سازی كودتا قرار گرفت و عملاً از عملیات كودتا، توسط این 2 نفر آگاه شدند. با جمع بندی اطلاعات و تكمیل آن و با اطلاعاتی كه از قبل جمع آوری شده بود عملیات مقابله با كودتای قریب الوقوع، به سرعت در دو محور پارك لاله و پایگاه شهید نوژه طرح ریزی شد. پارك لاله محل تجمع 40 تن از خلبانانی بود كه قرار بود با اتوبوس به پایگاه هوایی نوژه بروند و به دیگر خلبانان كودتا بپيوندند. عمده نیروهای به كار گرفته شده برای خنثی سازی كودتا، در پایگاه شهید نوژه متمركز شد و عملیات مربوط به پایگاه نوژه در 2 قسمت داخل و خارج پایگاه به اجرا گذاشته شد. به این ترتیب همزمان با شروع كودتا، نیروهای انقلاب متشكل از برادران سپاهی و پرسنل متعهد و فداكار نیروی هوایی، وارد عمل شدند و آنچنان درسی به خائنان و اربابان مستكبرشان دادند كه برای همیشه در تاریخ انقلاب خواهد درخشید.
 منابع :
۱-  خبرگزاری فارس برگرفته از اسناد تاریخ شفاهی انقلاب،
۲-  بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان همدان
۳- كتاب كودتای نوژه نوشته محمدی ری شهری، موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.  

http://www.ravyan.com

Design: Tohid Niknami www.niknami.ir